تبلیغات
ادبیات فارسی - تکرار در واژه سازی
پنجشنبه 1393/11/9

تکرار در واژه سازی

   نوشته شده توسط: حفیظ اله اعظمی    

تکرار در واژه‌سازی

تکرار یکی از شیوه‌های واژه‌سازی است.  مثلاً واژه‌ی «کم‌کم» از تکرار واژه‌ی «کم» ساخته شده‌است:  کم‌کم به این وضع عادت می‌کنیم.  واژه‌هایی را که به این شیوه ساخته شده‌اند به چند دسته می‌توان تقسیم کرد:

۱)  واژه + واژه:  آرام‌آرام، آهسته‌آهسته، الکی‌الکی، اندک‌اندک، بازی‌بازی، بال‌بال زدن، بچاپ‌بچاپ، بخوربخور، بدبد، برگ‌برگ، بریده‌بریده، بزن‌بزن، بلندبلند، بندبند، پاره‌پاره، پچ‌پچ، پرپر، پرسان‌پرسان (پرسون‌پرسون)، پوسته‌پوسته، پیش‌پیش، تریک‌تریک، تک‌تک، تکه‌تکه، تلق‌تلق، تندتند، تیک‌تیک، جاجا، جداجدا، جدی‌جدی، جرعه‌جرعه، جفت‌جفت، جلوجلو، جویده‌جویده، جیرینگ‌جیرینگ، جیک‌جیک، چپ‌چپ نگاه کردن، چشم‌چشم کردن، چی‌چی، حلقه‌حلقه، خارخار، خام‌خام، خل‌خل‌بازی، خوب‌خوب، خیلی‌خیلی، دادداد کردن، دست‌دست کردن، دسته‌دسته، دستی‌دستی، دوان‌دوان، دولّادولّا، دون‌دون، راست‌راست راه رفتن، راستی‌راستی، راه‌راه، رفته‌رفته، روهم‌روهم، ریزریز، ریش‌ریش، زرزر، زنده‌زنده، سک‌سک، سلانه‌سلانه، سوراخ‌سوراخ، سوزن‌سوزن شدن، شاخه‌شاخه، شلان‌شلان (شلون‌شلون)، شوخی‌شوخی، طبقه‌طبقه، غرغر کردن، غوره‌غوره، فس‌فس کردن، فوج‌فوج، فیش‌فیش، فین‌فین کردن، قاچ‌قاچ، قارقار، قدقد، قطره‌قطره، قطعه‌قطعه، قیمه‌قیمه، کشان‌کشان، کلاه‌کلاه کردن، کم‌کم، کورمال‌کورمال، گاماس‌گاماس، گاه‌گاه، گروه‌گروه، گشادگشاد، گنده‌گنده، لاخ‌لاخ، لپ‌لپ خوردن، لقمه‌لقمه، لنگان‌لنگان، له‌له زدن، من‌ام من‌ام کردن، نم‌نم، ورقه‌ورقه، هرکی‌هرکی، یواش‌یواش

۲)  واژه + واژه + پسوند:  بادبادک، پیچ‌پیچی، تیغ‌تیغی، جغجغه، جوش‌جوشی، جون‌جونی، جیغ‌جیغو، چل‌چلی، چین‌چینی، خط‌خطی، خل‌خلی، خوش‌خوشان، دم‌دمی، راست‌راسکی، راه‌راهی، روروک، زرزرو، زورزورکی، زیرزیرکی، سرسره، سوت‌سوتک، سیخ‌سیخی، غرغرو، فرفری، فس‌فسو، فشفشه، فوت‌فوتک، قارقارک، قلقلی، کم‌کمک، کورکورانه، گاه‌گاهی، گل‌گلی، گیج‌گیجی خوردن، لرزلرزان، لنگ‌لنگان، مزمزه، نازنازی، نق‌نقو، نم‌نمک، هاف‌هافو، هول‌هولکی

۳)  واژه + حرف اضافه / میان‌وند + واژه:  آب به آب شدن، برابر، پابه‌پا، پایاپای، پشت به پشت، پیاپی، پی‌درپی، پیشاپیش، تابه‌تا، تازه‌به‌تازه، تک‌به‌تک، تن‌به‌تن، تنگاتنگ، تودرتو، جابه‌جا، جد اندر جد، جورواجور، چشم تو چشم شدن، چهره به چهره، حرام اندر حرام، حرف به حرف، حلال اندر حلال، خانه‌به‌خانه، خرتوخر، خط رو خط افتادن، خواب به خواب رفتن، خودبه‌خود، دربه‌در، دست‌به‌دست کردن، دم‌به‌دم، دورادور، دوشادوش، دهن‌به‌دهن شدن، دیربه‌دیر، رگ‌به‌رگ شدن، رنگارنگ، رنگ‌ووارنگ، رودررو، روزبه‌روز، زودبه‌زود، سال‌به‌سال، سراسر، سربه‌سر، سرتاسر، شانه‌به‌شانه، شورواشور، شیر به شیر شدن، شیرتوشیر، غلط اندر غلط، قدم‌به‌قدم، کشاکش، گام‌به‌گام، گرداگرد، گرماگرم، گله به گله، گور به گور شدن، گوش تا گوش، گوناگون، لابه‌لا، لبالب، لب‌به‌لب، لحظه‌به‌لحظه، مالامال، موبه‌مو، نسل اندر نسل، نفر به نفر، واوبه‌واو، وجب به وجب، یربه‌یر، یکایک، یک‌به‌یک

۴)  واژه + کسره‌ی اضافه + واژه:  پاکِ پاک، پُرِ پُر، خالیِ خالی، خوابِ خواب، خوبِ خوب، خیسِ خیس، داغِ داغ، صافِ صاف، کمِ کم، کوتاهِ کوتاه، لختِ لخت

۵)  واژه + کسره‌ی اضافه + واژه + ضمیر:  فوقِ فوقش، کمِ کمش

۶)  واژه + و + واژه:  تند و تند، زرت و زرت، شُر و شُر، فرت و فرت، فقط و فقط، گُرّ و گُر


 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.